MAKALELERİMİZ

   - ÇOCUK PSİKOLOJİSİ -


HİPERAKTİVİTE VE DİKKAT DAĞINIKLIĞI

Hiperaktif bireyde genel olarak dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik ve duygu kontrolünde zorluk gözlemlenir. Erkek çocuklarında görülme sıklığı daha fazladır. Erkek çocuklarında hiperaktivite –dürtüsellik tipi daha yaygınken, kızlarda dikkat eksikliği tipi sıklıkla görülebilir.

Küçük yaşlarda hiperaktivite ve dürtüsellik bileşik tipi daha sık gözlemlenmektedir.

Hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı olan çocukların birincil derece akrabalarında görülme sıklığının daha fazla olduğu saptanmaktadır.

Ayrıca ailede ikinci çocukta görülme sıklığı bu bozukluğun olmayan ailelere oranla daha sık olduğu gözlemlenmiştir.

Hiperaktif çocuğun yaşıtlarına göre hareketlerinde belirgin farklılıklar vardır. Sürekli hareket halinde, kıpır-kıpırdır. Bulunduğu yaşa uygun oyun kurabilme ve sürdürebilmede zorluk yaşarlar.

Bebeklik döneminden başlayan uyku problemleri vardır. Uykuya direnme, sık ve ağlayarak uyanma, uzun süre ağlama nöbetleri olabilir. Uyku problemine gece altını ıslatmada eşlik eder.

Dikkat eksikliği olan çocuk oyunlarda dikkatini uzun süre toplayamaz. Dikkati çevredeki ses ya da hareketle kolay dağılır. Oyunlarını, derslerini planlama, başladıkları çalışmayı sonlandırmada zorluk yaşarlar. Kendilerine ait eşyayı sık kaybederler. Unutkan, dağınık ve sakar tutum sergilerler.

Dikkatini bir etkinliğe yönlendirdiğinde sanki kendisiyle konuşulmuyormuş gibi duymaz. Okulda sık sık dalıp gitme davranışı görülür.

Zihinsel aktivite gerektiren çalışmalara girmek istemezler. Ödev ya da çalışmalarda başlarken gösterdiği özen ve dikkati sonlara doğru gösteremezler.

Grup çalışmalarında daha düşük başarı gözlemlenir. Bire-bir çalışmalarda başarı düzeyi yükselir.

Çoğunlukla normal zekaya sahip olmasına rağmen dikkatini toplayamama, sınıfta oturamama, planlama yapamama ve grupta öğrenmede zorluklardan dolayı potansiyellerine göre beklenin altında başarı gösterirler.

Uzun süre çaba gerektiren çalışmalar ve sorumluluklarını devam ettirmede zorluk yaşarlar.

Dürtüsellikte, aceleci tutum, isteklerini erteleyememe, başkalarının sözünü kesme, sırasını beklemede zorluk, sorulan sorulara çok çabuk cevap verme, engellenme durumlarını tolere edememe belirtileri vardır.

Aile içi kuralların aşırı katı ya da aşırı disiplinsiz ve ilgisiz anne-baba tutumlarında tablodaki bu belirtiler daha şiddetli yaşanmaktadır.

Öğrenme güçlüğü, görsel-işitsel-bilişsel alanların bir ya da birden fazla halkasında gözlemlenebilir. Bu alanlardaki bir halkanın zayıflığında okuldaki başarı düzeyini etkileyebilir.

Görsel algıdaki problemlere bağlı okuduğunu anlamada zorluk, yanlış okumaya bağlı verim kayıplarına yol açabilir.

İşitsel algıdaki problemler çocuğun dinlemesi gereken durumlarda dikkatini sürdürememe tarzında yansıyabilir.

Bu alanlardaki zorluk çocuğun öğrenmeye karşı motivasyonunu olumsuz yönde etkileyebilir. Öğrenme alanlarında zorluk yaşayan çocuk ders sırasında sınıfta dolaşma, konuşma, başka şeylerle ilgilenme, derste dalıp gitme davranışları, çalışmasına rağmen başarı elde edememe durumları gözlemlenebilir.

Hiperaktivitenin belirtileri bireyin bulunduğu yaşa göre değişmektedir.

Okul öncesi dönemde sürekli hareketlilik, bulunduğu ortama uygun olmayan tırmanma, atlama, zıplama hareketleri, konuşmada sıra bekleyememe, her şeye karışma ve grup oyunlarına katılmama belirtileri vardır.

Okul çağı çocuklarında bu belirtilerin şiddetinde ve sıklığında azalma gözlemlenir. Hareketlilik azalarak devam eder. Okul döneminde oturmada ve beklemede zorlanır. Otururken el-ayak sallama, elde bir nesne ile oynama vb. davranışlar gözlemlenir. Oturarak yapması gereken durumlarda (yemek yeme, tv seyretme, ders çalışma) sık sık ayağa kalkma ihtiyacı duyabilir.

Bu bozukluk sadece çocuklarda görülebilen ve kendiliğinden düzelebilen bir hastalık değildir.

Ergenlik ve yetişkinlikte bir işe yoğunlaşamama, başladığı işi bitirememe, sık sık iş değiştirme, sık sık partner değiştirme, dikkat gerektiren işlere yoğunlaşamama, alkol ve madde kullanım bozukluğu, depresyon ve kaygı bozuklukları gibi problemler gözlemlenebilir. Hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı denebilmesi için bu belirtilerin ev-okul-iş-sosyal çevre vb. ortamlardan en az ikisinde ve son 6-7 ay sürecinde gözlenmesi gerekir. Ayrıca bir bireyde her belirtinin olması gerekmez. Bununla beraber bu belirtilerin bireyin hayatında belirgin bir bozulma meydana getirmesi gerekir.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tedavisinde en çok başarı, kombine tedavi biçimlerinde elde edilmektedir.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtilerinin büyük bir kısmı ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilinmektedir.

Ayrıca tabloya eşlik eden sosyal ilişki sorunlar, davranış sorunları (saldırganlık, karşıt olma, karşıt gelme, inatçılık ) için bilişsel terapi, davranışçı terapi, oyun terapisi ve drama egzersizleri ile beceri kazandırılmaktadır.

Öğrenme güçlüğü, özel eğitim yöntemleriyle desteklenmelidir.

Ayrıca aile ve öğretmeni bilgilendirme çalışmaları, tedavinin diğer bir yönünü oluşturulmaktadır. Ev ve okul ortamında davranışçı yöntemlerle istenen davranış kazandırılmaya çalışılmaktadır




çocuk psikolojisi ana sayfasına dönmek için tıklayın



İDA PSİKİYATRİ MERKEZİ © 2009 | bize ulaşın