MAKALELERİMİZ

   - ÇOCUK PSİKOLOJİSİ -


NORMAL GELİŞİMİ OLAN ÇOCUK NEDEN TAKİB EDİLMELİDİR?

Çocukluk çağı sürekli büyüme,gelişme ve değişimin olduğu bir dönemdir. Çocuk bulunduğu gelişim dönemine göre ruhsal, bedensel, zihinsel, sosyal olarak gelişim ve büyüme gösterir. Bir dönem bir döneme benzemez. Örn.3 yaşındaki çocuk 6 yaşındaki çocuktan çok farklıdır. Her dönemdeki gelişim hızı farklıdır.

Çocuğun gelişiminde belli bir sıra vardır. Örneğin çocuk önce emekler sonra yürür. Gelişim bir bütündür. Gelişimin sağlıklı olması bütün alanlardaki gelişimin tam ve zamanında olmasına bağlıdır. Bir gelişim alanındaki sorun diğer alanlardaki gelişimide etkiler.

Örneğin çocuğun dil gelişiminde bir sorun yaşanıyor. Dil çocuğun sosyal iletişim kurmada önemli bir unsurdur. Dil alanında yaşadığı problem, sosyal gelişiminide etkileyecektir. Dil dış dünyadan uygun bilgileri almada önemli bir araçtır. Konuşma sorunu yaşayan çocuk zihinsel gelişim alanında da ihtiyacı olan etkileşimden yoksun kalabilir. Görüldüğü gibi bir büyüme alanındaki sorun diğer alanları da etkileyebilir. Bu nedenle büyüme- gelişmenin hızlı olduğu ve verimli olduğu dönemlerde gözlemlenen sorunların çözümlerinde geç kalınmamalıdır.

Her bireyin kendine ait bir gelişim hızı vardır. Bu nedenle çocuğun kendi gelişim hızı tanınmalı başkası ile karşılaştırılmamalı.

İnsanın doğuştan getirdiği yetenekleri vardır. Yürüme, konuşma vb. gibi. Bunlar belli sürede ve öğrenmenin bir katkısı olmaksızın ortaya çıkarlar. Bu yeteneklerin ortaya çıkması eğitimle çabuklaştırılamaz. Bu nedenle çocuğun yetenekleri aşırı zorlanılmamalıdır.

Çocuğun çevresel olarak desteklenmezse ve uygun uyaranla karşılaşamaz ise gelişim belli düzeyin üstüne çıkamaz. Örneğin çocuğun doğuştan sahip olduğu zihinsel potansiyeli, yaşına uygun düzeyde materyal ve uygulamalarla karşılaşırsa gelişimi maksimum düzeyde olabilir. Bunun tersi yetersiz ilgi ve materyal azlığının olduğu durumlarda potansiyelinin gelişimi minumun düzeyde seyredebilir. Bu husustan dolayı çocuk, yaşına göre bulunduğu gelişim döneminde uygun tutum ve materyallerle desteklenirse, öğrenmeyle doğuştan getirdiği yetenekleri maksimum düzeyde gelişebilir.

Çocukların bulunduğu dönemlerin özelliklerini tanınması, çocuğun gelişimini desteklemek amacıyla önemlidir. Her gelişim döneminde ortaya çıkan yetenek bilinirse çevresel destek ona göre sağlanacaktır.

Gelişim dönemlerinde çocukta olumlu davranışlar kadar, zorlayıcı ve olumsuz davranışlarda gözlemlenebilir. Eğer çocukluk dönemlerinin özellikleri ve dönemde gözlenebilir davranışların özellikleri bilinirse normal olan ve normal olmayan davranışlar ayırt edilebilinir.

Böylelikle çocuk ihtiyacı olan tutumlarla karşılaşabilir.

Gözlemlenen olumlu davranışları destekliyici, zorlayıcı davranışlarla da baş etme becerileri kazandırılmaya çalışılınabilinir.

Böylelikle zorlayıcı olumsuz davranışlar kişiliğin bir özelliği haline gelmeyebilir yada silik halde seyreder.

Çocukta gözlemlenen davranışlar bulunduğu dönemin özelliği olabilir. Etiket vurmadan baş etme becerileri ya da destekleyici yaklaşımlar sergilenmelidir. Örneğin tuvalet eğitiminde başladığı 2-3 yaş döneminde çocuk kontrolün kendinde olduğunu göstermek için inatçı, negatif tutum sergileyebilir. Bu dönemsel bir geçiştir. Fakat güç savaşına girilmiş, tutarlı yaklaşımlarda bunulmamış çocuk, bu olumsuz davranış şekillerini kişiliğinin bir özelliği olarak kazanabilir. Tuvalet problemleri uzun süreli yaşanabilir.

İnsanın gelişiminde sağlıklı kişilik gelişiminin temel yapılarının kazanıldığı kritik dönemler vardır. Örneğin bebeğin ihtiyaçları zamanında ve yeteri kadar karşılanırsa dış dünyaya güvenmeyi öğrenir. Sağlıklı tuvalet eğitimi olan çocuğun otonomi duygusu gelişir.

Sağlıksız tuvalet eğitimi almış çocukta inatçılık ve negativizm gözlemlenebilir.Bu durumada çocuk kendi kontrolünü sağlayamadığını düşündüğü için utanç ve suçluluk duygusunu hisseder. Bu duygular sağlıklı kişilik gelişimini olumsuz yönde etkileyecektir. Bu nedenlerden dolayı kritik dönemler tanınır ve çocuğun ihtiyacı olan tutumlarla yaklaşılırsa kişilik gelişimide olumlu yönde desteklenmiş olur.

Çocuk birçok konuda bakıma ve konuşmaya ihtiyaç duyar. Çocuk deneme yanılma yoluyla veya model olarak öğrenmeye çalışır. Çocuk her izlediği davranışı taklit etmez. Kendinde de yatkınlık olan davranışları model alır. Çocuğun taklit ettiği davranış yada kişilere de bakarak onun becerileri hakkında fikir sahibi olabiliriz.

Büyüme dönemindeki çocuğun bağımsızlığının desteklenmesin ve deneme yanılma yoluyla öğrenmeye fırsat tanınması oldukça önemlidir.Çocuğa kazandırılacak becerilerde yapabildiğinden yapamadığına doğru bir sıra izlenilmesi, çocuğun bağımsızlığının desteklenmesinde oldukça önemlidir.

Çocuğun yaşam deneyimi azdır ve gerçeklik ilkesi tam gelişmemiştir. Karşılaştığı olayları kendi bilgesine göre değerlendirir. Bu değerlendirmelerle çocuğun inançları, davranışlarının kaynağıdır. Bu nedenle çocuğa yapılacak açıklamalar ve bilgi aktarımları önemlidir.

Çocukluk döneminde korkular yoğun gözlemlenebilir.Çocuk korkularını abartma eğilimindedir.Çocuğun korkuları bulunduğu yaşa göre farklılık gösterir. Eğer uygun yaklaşımlarla bulunur ve korkusuyla baş etme becerileri desteklenir ise dönemsel korkular atlatılır. Çocuğa yaşadığı olaylarla ilgili gerçekçi bilgi verilmiş ve problem çözme becerilerinin kazandırılmış ise korkularla baş etme de zorlanmayacaktır.

Çocukluk döneminde korkuyla baş etme becerileri yeteri kadar desteklenilmezse, ilerleyen yaşlarda da korkuya yatkın bir tutum sergi- lenebilir.

Çocuk yeni durumlara uyum sağlamada, yetişkinden daha başarılıdır. Çocuk yaşadığı kayıpları,travmaları atlatmada yetişkinden daha başarılıdır.Çocuk yaşadığı olumsuzlukları kabulde yetişkinden daha esnektir. Fakat yetişkin kendi korkularını ve olumsuz duygularını sürekli transfer ederse, çocukta baş etmede zorluk yaşayabilir. Çocukta gerçeklik ilkesi henüz tam gelişmemiştir. Bu nedenle yaşadığı olaylarla baş edebilmesi için yaşına uygun ve gerçekçi bilgilere ihtiyaç duyar.

Ayrıca çocuk okul öncesi dönemde her şeyin kendi ekseninde döndüğünü düşünür. Yaşadığı olumlu yada olumsuz olayların kendinden kaynaklandığını düşünebilir.Olumsuz yaşantılarda çoğunlukla kendini sorumlu tutar yada suçlu hissedebilir.Bunun için travma, kayıp vb. gibi zorlayıcı durumlarda yetişkinin bilerek yaklaşması oldukça önemlidir.

Çocukluk dönemi bu ve benzeri nedenlerden dolayı oldukça önemli bir dönemdir. Büyüyen ve gelişen çocuk, bilinçli yaklaşımlara ihtiyaç duyar. Bu dönemde belirli aralıklarla örn. altı aylık dilimlerle alınacak profesyonel danışmanlık, dönemlerin sağlık ve verimli geçirme açısından önemlidir. Alınacak danışmanlıkla,yapılacak ufak ayarla çocuğun gelişimi sağlıklı olarak desteklenecektir. Ayrıca dönem tanındığı için, dönemsel olarak yaşanan zorlayıcı davranışlar kişilik özelliği kişilik haline gelmeden atlatılınabilinir.

Bu nedenlerden dolayı normal gelişimin belirli aralıklarla takibi ve aileye yapılacak danışmanlık önemlidir.

Çocuğun geçirdiği dönemlerin özellikleri ebeveyn tarafından tanınmış ve uygun çevresel tutumlarla karşılaşmış ise;

• Bağımlılıktan bağımsızlığa doğru gelişir.
• Bencil davranışlardan paylaşmaya doğru gelişim gösterir.
• Bulunduğu zamana ve mekana göre isteklerini ertelemeyi, beklemeyi öğrenir.
• Davranışlarını, hazlarına göre yapmaz. Bulunduğu ortam ve duruma göre davranmayı öğrenir.
• Duygularında hızlı ve kısa süreli iniş çıkışları yaşamaz. Davranışlarında tutarlılık gösterir. Duygusal tepkileri kontrollü, yerinde tepkilerdir.
• Korkuları azalarak devam eder.
• Bulunduğu çevrede geçerli olan doğru ve yanlışları bilir ve davranışlarını ona göre sergiler.
• Karşılaştığı problem durumlarında kendisi çözüm üretir.

Sorumluluklarını bilir ve uygular…………



çocuk psikolojisi ana sayfasına dönmek için tıklayın



İDA PSİKİYATRİ MERKEZİ © 2009 | bize ulaşın