MAKALELERİMİZ

   - YETİŞKİN PSİKOLOJİSİ -



STRES NEDİR?

. Stres nedir? Strese yol açan faktörler nelerdir?

Stres fizikten aldığımız bir kavram, baskı olarak tanımlanabilir. İnsanlarda ise kişi üzerinde baskı oluşturan her türlü fiziksel ve psikolojik faktör stres olarak tanımlanabilir. Bu faktörler; ısı, ışık ve hava değişimi, iklimsel değişimler olabileceği gibi evlenme, boşanma, iflas etme yada daha küçük çaplı stresörler olabilir.

Stres tepkisi çok doğal bir korku reaksiyonudur. Bizler bu sayede binlerce yıldır dünya üzerinde yaşamımızı sürdürüyoruz. İnsanoğlu dinozorların ve canavarların elinden stres reaksiyonu sayesinde kurtulabildi. Bugün ise artık canavarlar yerine modern canavarlar ile savaşım halindeyiz; enflasyon canavarı ve trafik canavarı benzetmeleri buna iyi birer örnektir.

Stresin fiziksel ve psikolojik belirtileri nelerdir?

Gerginlik, bedensel yakınmalar, gerilim türü baş ağrıları, yoğun kalp çarpıntıları fiziksel belirtilerin bazılarıdır.

Psikolojik belirtileri ise; çatışmacı tutumlar, tahammülün azalması ve toleransın düşmesi, uyku ve iştah bozukluklarıdır.

Özellikle iştah değişimleri stresle yakın ilişki içindedir. Birçok kişi farkında olmadan strese bağlı iştah değişiklikleri nedeniyle kilo alır. Ve alınan kilolar stresi daha da arttırır.

Stresi arttıran ve azaltan etmenler nelerdir?

Çok fazla sorumluluk taşımak stresi arttıran nedenlerin başında gelir. Diğer bir neden kendine güven duygusudur. Kendine güveni olmak kişinin stresle daha kolay baş etmesine katkı sağlar. Yapılacak işlerin çokluğu, dinlenecek zamanın olmaması da stresi arttırmaktadır.

Stresi azaltan faktörler ise çevre ile iyi ilişkiler içerisinde olmak, daha az kişiyle çatışmalı ilişki içinde bulunmak, hobilere sahip olmak, dinlenmeye zaman ayırabilmektir.

Stresle mücadelede gevşeme egzersizlerinin rolü nedir?

Uzun süre strese maruz kalan kişinin bedeni gergin hale gelir. Yani vücut ve beyin sürekli alarm durumundadır. Bu durumda bedende bazı sorunlar, kas ve eklem ağrıları baş göstermeye başlar. Stres reaksiyonunda artan adrenalini azaltmak için, vücudu gevşetme egzersizleri faydalıdır. Gevşeme halinde vücut daha az enerji harcar ve dinlenme pozisyonuna gelir. Bu amaçla gevşeme egzersizlerinin fobilerin tedavisinde (özellikle uçuş fobisinin), sınav kaygısı ve stres yönetimi konularında kullanıyoruz. Stresten kaçmak mümkün değildir. Stres modern çağın bir gerçeğidir, kaçmak yerine çözüm yolları aramak faydalıdır.

Günün planlanmasının rolü nedir?

Planlı olmak bizi iki şeyden korur; birincisi yapacağımız işleri kafamızda toparlayarak bizi önemli ölçüde rahatlatır, ikincisi ise yapılacak işlerden arta kalan zamanlarda bizim daha rahat dinlenmemize yardımcı olur. Çalışma ve dinlenme zamanlarını bize hatırlatması yönünden faydalıdır. Plansızlığın karşıtı, acelecilik, işlerin yetişmemesi durumunu da beraberinde getirir. Özellikle zaman baskısının daha çok hissedildiği bankacılık ve medya çalışanları için planlama hayati önem taşır. Planlama bizi belirsizlikten koruyarak amaçlarımızı gerçekleştirmemize yardımcı olur.

Stresle mücadelede kişilik yapısının önemi

Stresle baş etmede kişilik yapısı oldukça önemlidir. Genel olarak A Tipi ve B Tipi kişilik özellikleri olarak ikiye ayrılır.

A Tipi Kişilik; titiz, mükemmelliyetçi, tez canlı, aceleci, sabırsız kişilerdir.

B Tipi Kişilik; daha planlı, işi zamana yayan, enerjisini daha iyi kullanan kişilerdir.

A Tipi kişilerin kalp ve damar hastalıklarına yakalanma riski %50 daha fazladır.

İç konuşmaların olayları algılamamızda ve yorumlamamızda bizi oldukça etkilediği bilinmektedir. Negatif konuşmaları daha çok yapan kişiler, olası aksilikleri sürekli düşünerek bu aksiliklerin olması halinde nasıl davranacaklarını kestirmeye çalışırlar. Oysa olayların sonuçları tahmin ettikleri kadar korkunç olmaz. Daha çok deneyim sahibi olmak kişileri geliştirebilir, kendimizle daha olumlu konuşmalar yapmak stresle baş etmemizi kolaylaştırır.

Stresle mücadelede hobilerin etkisi

Hobilerin amacı kişiyi iş dışında bir oyun dünyasında rahatlatmaktır. Hobiler kişiyi rahatlatır. Bazı kişiler hobilerini bile bir iş haline dönüştürmektedirler. Hobi edinmekteki amaç yapılan işten keyif almaktır. Bazı kişiler hobilerinde bile bir yarış halindedirler, diğer kişiler ile sürekli rekabet ederler, bir türlü gevşeyemezler. Bazı babaların çocuklarıyla oyun oynarken bile hep kazanmaya çalıştıklarını görüyoruz.

İletişim ve destek almanın önemi

Sağlıklı iletişim kurma ve destek alabilmek stresle mücadelede işimizi kolaylaştıracaktır. Sağlıklı bir aile yaşamı, iyi bir evlilik ilişkisi kişinin hayatını kolaylaştıracaktır. Türkiye’de bu konuda kadınların erkeklere oranla daha başarılı oldukları görülmektedir. Kadınlar daha korumacı yetiştirildikleri için strese daha dayanıksız görülürken; sorunlarını çevreleri ile daha kolay paylaşıyor olmaları önemli avantajlar sağlamaktadır.

Stresle mücadelede ne zaman destek alınmalı?

Uyku, iştah bozuklukları, iş yerinde yada özel hayatta sık sık tartışmalara girmek, alkole yada sigaraya daha yoğun ihtiyaç duymak gibi davranışlar stresle mücadelede kişinin zorlandığını gösterebilir. Bu durumda kişinin destek alması gerekmektedir.

Psikolog Ferahim Yeşilyurt International Hospital İstanbul



yetişkin psikolojisi ana sayfasına dönmek için tıklayın



İDA PSİKİYATRİ MERKEZİ © 2009 | bize ulaşın